Η Θέμις ανάμεσα στον όχλο και στο κενό...

*Γράφει ο Παναγιώτης Πεντζουρίδης, Δημοσιογράφος - Εκδότης του Θρακικού Πρακτορείου Ειδήσεων / ThraceNews
 
 
 
 
 

Υπάρχει μια λέξη που στοιχειώνει και τις δύο όψεις της δικαστικής κρίσης, κι ας μοιάζουν αντίθετες: η πίεση.

Η Δικαιοσύνη οφείλει να αποφασίζει μέσα σε στενά δικονομικά όρια — με βάση το κατηγορητήριο, τα περιστατικά που αποδείχθηκαν, τον λόγο των διαδίκων. Κι όμως, αρκετά συχνά αποφασίζει αλλιώς. Άλλοτε γιατί λυγίζει υπό το βάρος της κοινωνικής πίεσης· κι άλλοτε, για τον ακριβώς αντίθετο λόγο, γιατί αποφασίζει σαν να μην υπάρχει τίποτα γύρω της.

Η πρώτη πίεση: ο όχλος

Είναι η πιο εύκολα αναγνωρίσιμη. Το δικαστήριο διαβάζει το κλίμα — τα πρωτοσέλιδα, τα τηλεοπτικά πάνελ, την οργή που έχει ήδη βγάλει ετυμηγορία πριν καν ανοίξει η δικογραφία. Κι όταν ενδίδει σε αυτό το κλίμα, παύει να κρίνει και αρχίζει να εκπροσωπεί.

Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι η κοινωνία πιέζει. Είναι ότι πολλές φορές πιέζει χωρίς να γνωρίζει. Δεν γνωρίζει τα πραγματικά περιστατικά· γνωρίζει μια αφήγηση.

Και μια παραπληροφορημένη κοινωνία είναι ο χειρότερος δυνατός δικαστής: σίγουρη, θορυβώδης και λάθος. Όταν η απόφαση γράφεται για να ικανοποιήσει την απαίτηση «να πληρώσει κάποιος», δεν υπηρετεί την αλήθεια· υπηρετεί την ανακούφιση.

Αυτό ακριβώς είναι ο ποινικός λαϊκισμός στην πιο καθαρή του μορφή — η ποινή ως καθησυχασμός, όχι ως δικαιοσύνη.

Η δεύτερη πίεση: το κενό

Υπάρχει όμως και η αντίστροφη παθογένεια, λιγότερο θεαματική και γι' αυτό πιο επικίνδυνη. Είναι το δικαστήριο που αποφασίζει χωρίς να λάβει υπόψη του τίποτα: ούτε την κοινωνία, ούτε —το χειρότερο— τα ίδια τα γεγονότα.

Αποφασίζει αγνοώντας περιστατικά που θα έπρεπε να έχουν διερευνηθεί στην προδικασία και δεν διερευνήθηκαν. Αποφασίζει χωρίς να ακούσει ουσιαστικά τους συνηγόρους των διαδίκων, μετατρέποντας την υπεράσπιση σε τυπική διαδικασία. Και καταλήγει σε αποφάσεις που, όπως σωστά λέγεται, δεν «πατούν» πουθενά.

Εδώ ο κίνδυνος δεν είναι ο θόρυβος· είναι η σιωπή. Τα κενά της έρευνας αντιμετωπίζονται σαν να είναι δεδομένα, τα επιχειρήματα της υπεράσπισης σαν να είναι διεκπεραίωση, η υπόθεση κλείνει επειδή πρέπει να κλείσει. Μια απόφαση που δεν στηρίζεται πουθενά είναι εξίσου αυθαίρετη με εκείνη που γράφει ο όχλος — απλώς το κάνει πιο αθόρυβα.

Η ίδια αρρώστια, δύο πρόσωπα

Στο βάθος, πρόκειται για την ίδια εγκατάλειψη: την εγκατάλειψη της δικανικής κρίσης. Και στις δύο περιπτώσεις η απόφαση είναι «πιεσμένη». Στην πρώτη, την πιέζει το κλίμα. Στη δεύτερη, την πιέζει η σπουδή, η προαπόφαση, η ανάγκη να τελειώνει η υπόθεση. Και στις δύο, αυτό που θυσιάζεται είναι το ίδιο: το μέτρο.

Γιατί η Δικαιοσύνη δεν καλείται ούτε να ευχαριστήσει το πλήθος ούτε να αποδράσει από τον κόπο της διερεύνησης. Καλείται να αποφασίσει πάνω στη δικογραφία, με βάση περιστατικά που έχουν πράγματι ερευνηθεί, αφού έχει ακούσει στ' αλήθεια και τις δύο πλευρές. Αυτό δεν είναι πολυτέλεια· είναι ο ίδιος ο ορισμός της.

Δεν χρειαζόμαστε μια Δικαιοσύνη πιο θορυβώδη, ούτε μια Δικαιοσύνη πιο βουβή. Χρειαζόμαστε μια Δικαιοσύνη που πραγματικά ζυγίζει — αδιάφορη απέναντι στις κραυγές, αλλά και απέναντι στον πειρασμό να μη ζυγίσει καθόλου. Όταν η ζυγαριά γέρνει πριν ζυγίσει, δεν έχει σημασία αν την έγειρε ο όχλος ή το κενό. Έχει γείρει.

https://thracenews.gr/i-themis-anamesa-ston-ochlo-kai-sto-keno/