*Ειδικού Αναλυτή
Δύο φορές μέσα σε δέκα εβδομάδες, η Δικαιοσύνη της Ξάνθης ανέβαλε τη δίκη για κάτι που θα έπρεπε να είχε προκαλέσει εθνικό συναγερμό: τον προπηλακισμό ενός νόμιμου μουφτή μέσα σε τζαμί, την ώρα που πήγαινε να προσευχηθεί. Και τις δύο φορές, η αναβολή δόθηκε κατόπιν αιτήματος της πλευράς των κατηγορουμένων. Η εικόνα αυτή — ένας κρατικός θρησκευτικός λειτουργός να εμποδίζεται βίαια στον ίδιο του τον χώρο και ο μηχανισμός της Πολιτείας να παρακολουθεί με σταυρωμένα χέρια — συμπυκνώνει το πραγματικό πρόβλημα της Θράκης. Που δεν είναι μόνο η πρόκληση. Είναι η ανοχή.
Ένα επιχείρημα, δύο εποχές, δύο στρατόπεδα
Για περισσότερο από τρεις δεκαετίες, ο άξονας «θρησκευτική ελευθερία εναντίον αντιποίησης αρχής» ήταν το κεντρικό πεδίο του μουφτειακού ζητήματος. Το ελληνικό κράτος διορίζει τους μουφτήδες (ν. 1920/1991), ακριβώς επειδή ο μουφτής δεν είναι απλός ιεροκήρυκας: ασκεί και δημόσια, δικαιοδοτικά καθήκοντα στο οικογενειακό και κληρονομικό δίκαιο των μουσουλμάνων. Όταν, στις αρχές της δεκαετίας του ’90, μερίδα της μειονότητας ανέδειξε «εκλεγμένους» μουφτήδες — με προεξάρχοντες τον Μεχμέτ Εμίν Αγά στην Ξάνθη και τον Ιμπραήμ Σερίφ στην Κομοτηνή — αυτοί διώχθηκαν ποινικά για αντιποίηση (άρθρο 175 ΠΚ). Η υπεράσπισή τους στηρίχθηκε σε ένα και μόνο επιχείρημα: τη θρησκευτική ελευθερία. Και κέρδισε στο Στρασβούργο.
Σήμερα, το ίδιο επιχείρημα έχει αλλάξει στρατόπεδο. Οι ίδιοι κύκλοι που κάποτε επικαλούνταν την ελευθερία της πίστης για να προστατευθούν, εμφανίζονται τώρα να στερούν από τον νόμιμο μουφτή το στοιχειωδέστερο όλων: το δικαίωμα να μπει σε ένα τζαμί και να προσευχηθεί. Το όπλο δεν εγκαταλείφθηκε· γύρισε ανάποδα.
Τι ακριβώς δικαίωσε το Στρασβούργο
Εδώ χρειάζεται ακρίβεια, γιατί πάνω στη σύγχυση χτίζεται όλη η σημερινή ατιμωρησία. Στις υποθέσεις Σερίφ κατά Ελλάδας (1999) και Αγγά κατά Ελλάδας (2002, 2006), το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι η ποινικοποίηση «του να ενεργεί κανείς ως θρησκευτικός ηγέτης μιας ομάδας που εκουσίως τον ακολουθεί» παραβίαζε το άρθρο 9 της ΕΣΔΑ. Οι πράξεις όμως που προστατεύθηκαν ήταν συγκεκριμένες και στενές: η έκδοση θρησκευτικών μηνυμάτων προς τους οπαδούς του, η εμφάνιση με την αμφίεση του μουφτή, η χρήση του τίτλου.
Το Δικαστήριο δεν αναγνώρισε δικαιοδοτική αρμοδιότητα, δεν ακύρωσε τον κρατικό διορισμό και δεν είπε ποτέ ότι κάποιος μπορεί να ασκεί πράξεις με έννομες συνέπειες στη θέση του νόμιμου μουφτή. Προστάτευσε την εκφραστική διάσταση της πίστης — όχι τη λειτουργική σφετέριση κρατικής εξουσίας. Αυτή είναι η διαφορά που η υπεράσπιση των «εκλεγμένων» φροντίζει επιμελώς να θολώνει.
Πού τελειώνει η ελευθερία και αρχίζει η σφραγίδα
Γιατί ο αυτοαποκαλούμενος μουφτής — ο «ψευδομουφτής», όπως αποκαλείται κοινώς — δεν περιορίζεται στο να κηρύττει σε όσους τον ακολουθούν. Τελεί όλα τα θρησκευτικά μυστήρια, ασκεί χρέη ιεροδίκη και εκδίδει θρησκευτικές οδηγίες υπό την επίσημη σφραγίδα «ΜΟΥΦΤΕΙΑ ΞΑΝΘΗΣ». Και εκεί ακριβώς καταρρέει το άλλοθι της θρησκευτικής ελευθερίας.
Η Μουφτεία είναι δημόσια αρχή, υπαγόμενη στο Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων. Η χρήση της επίσημης σφραγίδας της δεν είναι «έκφραση πίστης»· είναι οικειοποίηση της ταυτότητας μιας κρατικής αρχής — ο πυρήνας της αντιποίησης. Ο Σερίφ υπέγραφε ως «Μουφτής Ροδόπης»· δεν κρίθηκε ποτέ ότι σφράγιζε με την επίσημη σφραγίδα της κρατικής Μουφτείας. Παράλληλα, η ιεροδικαστική αρμοδιότητα επί των οικογενειακών και κληρονομικών διαφορών ανήκει αποκλειστικά στον διορισμένο μουφτή — και, μετά την Molla Sali κατά Ελλάδας (2018) και τον ν. 4511/2018, ασκείται ακόμη και από αυτόν μόνο προαιρετικά. Όποιος μη νόμιμος εκδίδει ιεροδικαστικές «αποφάσεις» παριστάνοντας ότι παράγουν έννομα αποτελέσματα, σφετερίζεται δικαιοδοτική λειτουργία του κράτους και παραπλανά το μουσουλμανικό στοιχείο της Θράκης.
Με απλά λόγια: δεν πρόκειται για έναν λειτουργό που τον ακολουθεί αυθορμήτως το πλήθος. Πρόκειται για κάποιον που λειτουργεί μια παράλληλη, εικονική κρατική υπηρεσία — και αυτό η νομολογία Σερίφ/Αγγά ποτέ δεν το κάλυψε.
Η ανοχή που έγινε πολιτική
Κι όμως, η ελληνική Πολιτεία κοιτάζει αλλού. Το ίδιο κράτος που στη δεκαετία του ’90 έσερνε στα δικαστήρια «εκλεγμένους» μουφτήδες επειδή υπέγραφαν ένα εορταστικό μήνυμα, σήμερα ανέχεται την κατασκευή μιας ολόκληρης παράλληλης δομής υπό πλαστή θεσμική ταυτότητα. Η ασυμμετρία είναι εξοργιστική: τότε, η κρατική μηχανή κινητοποιούνταν για ένα σύμβολο· σήμερα, αδρανεί μπροστά στην ουσία.
Δεν μιλάμε για μεμονωμένο επεισόδιο. Το περιστατικό του τεμένους Πλατάνου εντάσσεται σε ένα μοτίβο σχεδόν καθημερινών προκλήσεων και στη σταδιακή, de facto χειραγώγηση των περισσότερων τεμενών σε Ξάνθη και Κομοτηνή — με την κάλυψη, όπως καταγγέλλουν θεσμικοί φορείς και κόμματα, του Τουρκικού Προξενείου, που φέρεται και να χρηματοδοτεί τη δραστηριότητα. Απέναντι σε αυτή τη συστηματική επιχείρηση, η μόνη απάντηση της Πολιτείας είναι η σιωπή και της Δικαιοσύνης η αναβολή.
Και εδώ η ευθύνη της Δικαιοσύνης γίνεται κρίσιμη. Καμία υπόνοια δεν βαραίνει την ακεραιότητα των δικαστών· οι κατηγορούμενοι τεκμαίρονται αθώοι μέχρι την αμετάκλητη κρίση. Όμως οι διαδοχικές αναβολές δεν είναι ουδέτερο γεγονός. Η στρατηγική της καθυστέρησης δοκιμάζει τις αντοχές της κοινής γνώμης και επενδύει στη λήθη. Και μια Δικαιοσύνη που φτάνει αργά, σε τέτοιες υποθέσεις, παύει στην πράξη να είναι Δικαιοσύνη — γίνεται συστατικό της ανοχής.
Η κοινωνία έδωσε το παρόν! Το Κράτος;
Έξω από το Δικαστικό Μέγαρο της Ξάνθης, η εικόνα ήταν εύγλωττη: μουσουλμάνοι και χριστιανοί, εκπρόσωποι των Μουφτειών, μέλη των ΔΕΜΠ και ιεροδιδάσκαλοι, μαζί, στο πλευρό του νόμιμου μουφτή. Η κοινωνία της Θράκης έδωσε το παρόν. Το ερώτημα είναι αν θα το δώσει και το κράτος.
Γιατί όταν το ένα μετά το άλλο τα τεμένη περνούν, στην πράξη, υπό τον έλεγχο μιας ηγεσίας που δεν λογοδοτεί στο ελληνικό κράτος αλλά αλλού· όταν η επίσημη σφραγίδα και οι ιεροδικαστικές πράξεις χρησιμοποιούνται ατιμώρητα· και όταν η μόνη αντίδραση είναι η σιωπή και η αναβολή — τότε δεν μιλάμε πια για επεισόδια. Μιλάμε για τη σταδιακή εγκατάσταση μιας πραγματικότητας δύο ταχυτήτων, όπου η κρατική κυριαρχία υποχωρεί χωρίς ποτέ να έχει επίσημα παραιτηθεί. Κανείς δεν θα υπογράψει ποτέ μια τέτοια μεταβολή. Απλώς, μια μέρα, θα έχει ήδη συμβεί. Και τότε θα είναι αργά να αναρωτηθούμε γιατί η Πολιτεία επέλεξε, για τόσα χρόνια, να κοιτάζει αλλού. https://thracenews.gr/psevdomouftis-antipoiisi-archis-anochi-kratous-thraki/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου