Του Παναγιώτη Πεντζουρίδη
Με αναφορές σε «δικαιοσύνη» για τους «Θρακιώτες Βουλγάρους» και επικλήσεις σε «ηγέτες» που θα βάλουν «το βουλγαρικό ζήτημα στο υψηλότερο επίπεδο», η πρόεδρος της Βουλγαρίας Ιλιάνα Γιότοβα επανέφερε το Σάββατο 6 Ιουνίου στο προσκήνιο το λεγόμενο Θρακικό Ζήτημα — ένα αφήγημα μνήμης και διεκδίκησης που η Σόφια καλλιεργεί συστηματικά εδώ και έναν αιώνα. Η τοποθέτηση έγινε στην Ίλιεβα Νίβα, κοντά στο Ιβαΐλοβγκραντ της νοτιοανατολικής Βουλγαρίας, στην Εθνική Συνάντηση Θρακιωτικής Νεολαίας.
Τι είπε η Βουλγάρα πρόεδρος
Μιλώντας στην εκδήλωση, η Γιότοβα συνέδεσε ευθέως τη μνήμη της τραγωδίας του 1913 με την τρέχουσα εθνική ατζέντα της Βουλγαρίας. «Ελπίζω ειλικρινά πως μια μέρα θα έρθει δικαιοσύνη για τον θρακιώτικο λαό μας», ανέφερε, προσθέτοντας:
«Έχουμε ηγέτες στους οποίους εναποθέτω μεγάλες ελπίδες — ισχυρές και θαρραλέες προσωπικότητες, που δεν θα διστάσουν να βάλουν τον σκοπό της Βουλγαρίας και το εθνικό συμφέρον εκεί που τους αξίζει: στο υψηλότερο επίπεδο.»
Παράλληλα, η πρόεδρος επιχείρησε να μετριάσει τον τόνο, υπογραμμίζοντας ότι η Βουλγαρία δεν χρειάζεται σύγκρουση αλλά διάλογο και λογικές λύσεις. «Ο κόσμος στον οποίο ζούμε είναι ήδη αρκετά διχασμένος· όμως μέσα από διαπραγματεύσεις και αμοιβαίο συμβιβασμό μπορούμε να πετύχουμε δικαιοσύνη για τον θρακικό σκοπό και να διδαχθούμε τα μαθήματα που οφείλουμε να κληροδοτήσουμε στα παιδιά μας», σημείωσε. Την Ίλιεβα Νίβα την χαρακτήρισε «Γολγοθά των θρακιωτών παιδιών».
Η τελετή: χρονοκάψουλα, κυπαρίσσι και πρόταση αγιοποίησης
Η εκδήλωση, υπό το σύνθημα «Ημέρα του Θρακιώτη Παιδιού», σηματοδότησε τα 30 χρόνια από τα εγκαίνια του Μνημειακού Συγκροτήματος της Ίλιεβα Νίβα και τη 113η επέτειο από τη σφαγή, σύμφωνα με τη βουλγαρική αφήγηση, περισσότερων από 200 παιδιών Θρακιωτών προσφύγων και των μητέρων τους. Η Γιότοβα, μαζί με τη δήμαρχο Ιβαΐλοβγκραντ Ντιάνα Οβτσάροβα, τοποθέτησε χρονοκάψουλα με μήνυμα προς τις επόμενες γενιές και φύτεψε ένα κυπαρίσσι δίπλα στο μνημείο.
Διοργανωτές ήταν η Ένωση Θρακιωτικών Συλλόγων Βουλγαρίας και ο Δήμος Ιβαΐλοβγκραντ. Στην τελετή παρέστησαν βουλευτές, δήμαρχοι από βουλγαρικούς αλλά και ελληνικούς δήμους, διπλωμάτες και εκπρόσωποι θρακιωτικών οργανώσεων — στοιχείο που υποδηλώνει μια διασυνοριακή «διπλωματία μνήμης» την οποία η Αθήνα παρακολουθεί με προσοχή. Η Ένωση Θρακιωτικών Συλλόγων ανακοίνωσε επίσης ότι κατέθεσε πρόταση στην Ιερά Σύνοδο της Βουλγαρικής Ορθόδοξης Εκκλησίας για την αγιοποίηση των άνω των 200 παιδιών που σκοτώθηκαν το 1913.
Το ιστορικό υπόβαθρο: ο «αφανισμός» του 1913
Τα γεγονότα που τιμώνται στην Ίλιεβα Νίβα ανήκουν σε αυτό που η βουλγαρική ιστοριογραφία αποκαλεί «Αφανισμό (ή Καταστροφή) των Θρακιωτών Βουλγάρων» του 1913. Κατά τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο, όταν η Βουλγαρία κατέρρεε στρατιωτικά σε πολλαπλά μέτωπα, ο οθωμανικός στρατός επανεισήλθε στην Ανατολική Θράκη και, μαζί με ατάκτους, εξανάγκασε σε φυγή και θανάτωσε χριστιανικό βουλγαρικό πληθυσμό. Τα γεγονότα κατέγραψε ο Βούλγαρος ακαδημαϊκός Λιούμπομιρ Μιλέτιτς σε έργο του το 1918. Στην ίδια την Ίλιεβα Νίβα, σύμφωνα με τη βουλγαρική παράδοση, περίπου 200 παιδιά προσφύγων χάθηκαν στα γύρω δάση κατά την έξοδο.
Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των θυμάτων αποκλίνουν σημαντικά και παραμένουν αμφισβητούμενες: η Επιτροπή Κάρνεγκι του 1914 έκανε λόγο για περίπου 16.000 Βούλγαρους που «σκοτώθηκαν, κάηκαν στα σπίτια τους ή σκορπίστηκαν στα βουνά», ενώ ευρύτερες βουλγαρικές εκτιμήσεις ανεβάζουν τους εκτοπισμένους έως και στις 200.000. Και ο ίδιος ο χαρακτηρισμός των γεγονότων —σφαγές, εθνοκάθαρση ή γενοκτονία— παραμένει αντικείμενο διαφωνίας στη διεθνή ιστοριογραφία.
Το Θρακικό Ζήτημα ως μόνιμο εργαλείο της Σόφιας
Το «θρακικό αφήγημα» επιβιώνει στον βουλγαρικό δημόσιο λόγο μέσα από την Ένωση Θρακιωτικών Συλλόγων, τις ετήσιες εκδηλώσεις της «Ημέρας της Θράκης» και ένα μακροχρόνιο —και σε μεγάλο βαθμό συμβολικό— αίτημα αποζημιώσεων προς την Τουρκία για τα γεγονότα του 1913. Η διατύπωση της Γιότοβα περί «εθνικού συμφέροντος στο υψηλότερο επίπεδο» εντάσσεται ακριβώς σε αυτή την παράδοση εργαλειοποίησης της μνήμης από την πολιτική ηγεσία της χώρας.
Η ελληνική διάσταση: γιατί αφορά τη Θράκη
Για τον αναγνώστη της Θράκης, η σημασία της τελετής δεν είναι μόνο ιστορική. Πρώτον, η γεωγραφία του βουλγαρικού «θρακικού» αφηγήματος δεν είναι ουδέτερη: εκτείνεται στην Ανατολική Θράκη (σήμερα τουρκικό έδαφος), στη βόρεια/βουλγαρική Θράκη, αλλά και στη Δυτική Θράκη, που σήμερα είναι ελληνική. Δεύτερον, η παρουσία εκπροσώπων ελληνικών δήμων προσδίδει στην εκδήλωση μια διασυνοριακή διάσταση που αξίζει προσοχής.
Υπάρχει, ωστόσο, και ένα ευαίσθητο ιστοριογραφικό σημείο. Ορισμένες βουλγαρικές πηγές —με αφετηρία τον Μιλέτιτς— αποδίδουν τη βία του 1913 κατά κύριο λόγο στις οθωμανικές δυνάμεις και τους Νεότουρκους, αλλά «εν μέρει και σε ντόπιους Έλληνες ατάκτους»· πρόκειται για εκτίμηση που η ελληνική ιστοριογραφία αμφισβητεί και η οποία περιπλέκει κάθε ιδέα κοινού ελληνοβουλγαρικού μνημόσυνου. Πρόκειται, εν τέλει, για ανταγωνιστικά εθνικά αφηγήματα γύρω από την ίδια γεωγραφία — και αυτή ακριβώς η συνάντηση μνήμης και διεκδίκησης καθιστά το Θρακικό Ζήτημα μονίμως «ζωντανό».
Το προεκλογικό υπόβαθρο
Η χρονική στιγμή και η ρητορική της Γιότοβα δεν μπορούν να διαβαστούν αποκομμένες από την εσωτερική πολιτική της Βουλγαρίας. Η Γιότοβα ανέλαβε την προεδρία στις 23 Ιανουαρίου 2026 — πρώτη γυναίκα στο αξίωμα — μετά την παραίτηση του Ρούμεν Ράντεφ, ο οποίος έκτοτε ηγείται του κινήματος «Προοδευτική Βουλγαρία» και ανέλαβε πρωθυπουργός τον Μάιο του 2026. Με προεδρικές εκλογές να αναμένονται εντός του 2026 και την ίδια να φέρεται ως υποψήφια για πλήρη θητεία με τη στήριξη του Σοσιαλιστικού Κόμματος (BSP), οι εθνικά φορτισμένες αναφορές της σε «θαρραλέους ηγέτες» αποκτούν και μια σαφή προεκλογική ανάγνωση.
--------------------------------------------------
Πηγή: Βουλγαρικό Πρακτορείο Ειδήσεων (BTA), ρεπορτάζ Κρασιμίρα Σλάβοβα / Βαλεντίν Εφστάτιεφ, 6.6.2026. Ιστορικά στοιχεία: έργο Λ. Μιλέτιτς (1918), Επιτροπή Κάρνεγκι (1914). Οι εκτιμήσεις για τα θύματα του 1913 και ο χαρακτηρισμός των γεγονότων παραμένουν αντικείμενο επιστημονικής διαφωνίας και παρατίθενται με σαφή απόδοση πηγής. https://thracenews.gr/thrakiko-zitima-giotova-ilieva-niva/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου