Η εικόνα του Κόλπος Τσετουμάλ στο Μεξικό, στην επιφάνειά του, μοιάζει σχεδόν απόλυτα ήρεμη. Κάτω όμως από αυτή την ηρεμία κρύβεται το Taam ja’, μια τεράστια υποθαλάσσια καταβόθρα – γνωστή ως «μπλε τρύπα» – που εξελίσσεται σε σημαντικό επιστημονικό μυστήριο.
Αυτό που ξεκίνησε ως μια τυπική χαρτογράφηση με σόναρ, εξελίχθηκε σε ανοιχτό ερώτημα: πόσο βαθιά είναι πραγματικά αυτή η καταβόθρα;
Γιατί έχει σημασία το βάθος
Οι «μπλε τρύπες» συχνά λειτουργούν ως φυσικά εργαστήρια. Μπορούν να συνδέονται με υπόγεια συστήματα σπηλαίων ή να διατηρούν στρώματα ιζημάτων που αποκαλύπτουν πληροφορίες για:
παλαιότερες καταιγίδες
μεταβολές του κλίματος
αλλαγές στη στάθμη της θάλασσας
Προτού όμως αναζητηθούν τέτοιες απαντήσεις, οι επιστήμονες πρέπει να γνωρίζουν τα βασικά: το πραγματικό βάθος και τη γεωμετρία της καταβόθρας.
Το πρόβλημα με το σόναρ
Αρχικές μετρήσεις με σόναρ εκτιμούσαν το βάθος του Taam ja’ στα περίπου 274 μέτρα. Ωστόσο, οι μπλε τρύπες αποτελούν ιδιαίτερα σύνθετα περιβάλλοντα.
Το σόναρ βασίζεται στην αποστολή ηχητικών κυμάτων και στη μέτρηση του χρόνου επιστροφής τους. Όμως:
Αλλαγές θερμοκρασίας και αλατότητας μπορούν να καμπυλώσουν τα ηχητικά κύματα.
Η ανώμαλη γεωμετρία (κλίσεις, στενώσεις, πλευρικές διακλαδώσεις) μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρες ανακλάσεις.
Το βαθύτερο σημείο δεν βρίσκεται απαραίτητα κάθετα κάτω από το άνοιγμα.
Έτσι, οι αρχικές εκτιμήσεις αποδείχθηκαν πιθανόν υποεκτιμημένες.
Νέα μέθοδος: Μέτρηση με CTD
Για ακριβέστερα δεδομένα, η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε καταγραφέα CTD (αγωγιμότητας, θερμοκρασίας και βάθους).
Το βάθος υπολογίζεται από την πίεση, η οποία αυξάνεται με προβλέψιμο τρόπο όσο κατεβαίνει κανείς – περίπου μία ατμόσφαιρα ανά 10 μέτρα θαλασσινού νερού. Η μέθοδος αυτή θεωρείται πιο αξιόπιστη σε σύνθετες ακουστικές συνθήκες.
Δύο αποστολές, βαθύτερα από κάθε πρόβλεψη
Τον Δεκέμβριο του 2023 πραγματοποιήθηκαν δύο αποστολές με καλώδιο μήκους περίπου 500 μέτρων.
Τα αποτελέσματα:
Μέτρηση στα 416 μέτρα
Μέτρηση στα 423,6 μέτρα
Σε καμία περίπτωση το όργανο δεν άγγιξε πυθμένα.
Το ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι το Taam ja’ ξεπερνά τα 423,6 μέτρα βάθος και ότι το πραγματικό του κατώτατο σημείο παραμένει άγνωστο.
Ένα έντονα στρωματοποιημένο σύστημα
Οι μετρήσεις αποκάλυψαν έντονη στρωμάτωση στο εσωτερικό της καταβόθρας, με πολλαπλές πυκνοκλινείς ζώνες – σημεία όπου η πυκνότητα του νερού αλλάζει απότομα.
Στα ανώτερα στρώματα:
Θερμότερο νερό
Χαμηλότερη αλατότητα
Χαρακτηριστικά εκβολικού περιβάλλοντος
Σε μεγαλύτερα βάθη:
Μείωση θερμοκρασίας
Αύξηση αλατότητας
Κάτω από τα 400 μέτρα παρατηρήθηκε αντιστροφή της τάσης: ελαφρά άνοδος της θερμοκρασίας και περαιτέρω αύξηση αλατότητας, στοιχείο που υποδηλώνει διαφορετική προέλευση υδάτων, πιθανώς συνδεδεμένη με την Καραϊβική, χωρίς όμως να έχει αποδειχθεί άμεση σύνδεση.
Η γεωλογία της Γιουκατάν εξηγεί την πολυπλοκότητα
Η Χερσόνησος Γιουκατάν αποτελείται κυρίως από ασβεστόλιθο, ο οποίος διαλύεται εύκολα, δημιουργώντας εκτεταμένα δίκτυα υπόγειων σπηλαίων. Οι μεταβολές της στάθμης της θάλασσας στο παρελθόν πλημμύρισαν πολλά από αυτά τα συστήματα, δημιουργώντας πολύπλοκες υδρολογικές συνδέσεις μεταξύ γλυκού και θαλασσινού νερού.
Το Taam ja’ φαίνεται να αποτελεί τμήμα ενός τέτοιου σύνθετου υπόγειου δικτύου.
Τα επόμενα βήματα της έρευνας
Ο επόμενος στόχος των επιστημόνων είναι:
Πλήρης τρισδιάστατη χαρτογράφηση
Επιβεβαίωση του πραγματικού πυθμένα
Μελέτη της σταθερότητας των στρωμάτων
Ανάλυση οξυγόνου και χημικών στοιχείων
Έρευνα μικροβιακών κοινοτήτων σε απομονωμένα νερά
Προς το παρόν, το Taam ja’ παραμένει ένα επιστημονικό αίνιγμα. Είναι βέβαιο ότι ξεπερνά τα 426 μέτρα σε βάθος, όμως ο πυθμένας του δεν έχει ακόμη εντοπιστεί.
Αν τα βαθύτερα στρώματα τροφοδοτούνται από ξεχωριστή πηγή και παραμένουν απομονωμένα για μεγάλα χρονικά διαστήματα, τότε δεν πρόκειται απλώς για μια βαθιά τρύπα στον βυθό, αλλά για ένα δυναμικό και σύνθετο σύστημα που μόλις αρχίζει να αποκαλύπτει τα μυστικά του.
https://thracenews.gr/taam-ja-to-mystiriodes-ble-trypa-sto-mexiko-pou-isos-einai-vathyteri-apo-426-metra/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου